Tarihi kârgir yapılarda taş malzeme bozulmalarının İHA fotogrametrisi kullanarak tespiti ve belgelenmesi: Mersin Kanlıdivane ören yeri vaka çalışması
Keywords:
Taş malzeme, Kültürel miras, Sürdürülebilirlik, Malzeme bozulması, MersinAbstract
Tarihi yapıların malzeme bozulmalarının tespit edilmesi, koruma uygulamaları açısından büyük önem taşımaktadır. Mersin Kanlıdivane ören yerinde bulunan anıtmezar; topografya, malze¬me, iklimin yanı sıra yakın çevredeki kültürel unsurlar gibi etkenlerin belirle¬yiciliğinde oluşan, kendine has özellikler içeren, Mersin’de yer alan taş sivil mimarlık örnekleri içinde özel öneme sa¬hip bir yapıdır. Bu kapsamda bu çalışma, kültürel mirasın sürdürülebilirliği açısından korunması büyük bir gereklilik olan Mersin Kanlıdivane ören yerinde bulunan anıtmezarın taş malzeme bozulmalarının tespitini, belgelendirilmesini ve malzeme sorunlarına yönelik çözüm önerilerinin sunulmasını amaçlamaktadır. Araştırma kapsamında seçilen ve ana yapı malzemesi taş olan anıtta; malzemeler, malzeme bozulma türleri ve koruma müdahaleleri için tespit ve belgelendirmeye yönelik çalışmalar yürütülmüştür. Çalışma sonucunda yapıda en fazla görülen taş malzeme bozulma türlerinin yüzey kirliliği olduğu görülmektedir. Çalışma sonuçları dünyadaki farklı coğrafi bağlamlardaki taş yapılarda hava kirliliği kaynaklı cephedeki kararmaların fazla olduğu bulgusunu Türkiye bağlamında Mersin Kanlıdivane ören yeri bağlamında da desteklemektedir.
References
1. Vicente, M. A., García-Talegón, J., Iñigo, A. C., Molina, E., & Rives, V. (1993). Proceedings International RILEM/UNESCO Congress on Conservation of Stone and other Materials, Paris,1, 320, London, UK.
2. Butlin, R. (1990). Effects of air pollutants on buildings and materials. Proceedings of the Royal Society of Edinburgh. Section B. Biological Sciences, 97, 255-272. https://doi.org/10.1017/S0269727000005376
3. Viles, H. A. (2002). Implications of future climate change for stone deterioration. In: Seigesmund S, Weiss T, Volbrecht A (eds) Natural stone, weathering phenomenon, conservation strategies and case studies. Geological Society, London, 407–418.
4. Smith, B. J., Warke, P. A., & Curran, J. M. (2004). Implications of climate change and increased ‘time-of-wetness’ for the soiling and decay of sandstone structures in Belfast, Northern Ireland. In: Prikryl R (ed) Dimension stone. Taylor & Francis, London, 9–14.
5. Schiavon, N., Chiavari, G., & Fabbri, D. (2004). Soiling of limestone in an urban environment characterised by heavy vehicular exhaust emissions. Environmental Geology, 46(), 448–55.
6. Rives, V., & Talegon, J. G. (2006). Decay and Conservation of Building Stones on Cultural Heritage Monuments. Materials Science Forum, 514-516, 1689–1694. https://doi.org/10.4028/www.scientific.net/MSF.514-516.1689
7. Bell, F. G. (1993). Durability of carbonate rock as building stone with comments on its preservation. Environmental geology, 21(4), 187-200.
8. Benavente, D., del Cura, M. G., & Ordonez, S. (2003). Salt influence on evaporation from porous building rocks. Construction and building materials, 17(2), 113-122.
9. Theoulakis, P., & Moropoulou, A. (1997). Microstructural and mechanical parameters determining the susceptibility of porous building stones to salt decay. Construction and Building Materials, 11(1), 65-71.
10. Winkler, E. M. (1997). Stone in architecture: properties, durability. Berlin: SpringerVerlag.
11. Robinson, D. A., & Williams, R. B. G. (1996). An analysis of the weathering of Wealden sandstone churches. In Smith, B.J. and Warke, P.A., editors, Processes of urban stone decay, London: Donhead Publishing, 133–49.
12. Paradise, T. R. (1999). Analysis of sandstone weathering of the Roman theater in Petra, Jordan. Annual Report of the Department of Antiquities of Jordan, 43(), 353–68.
13. Martinho, D., Almeida, M., & Grangeia, C. (2013). Integrated geophysical approach for stone decay diagnosis in cultural heritage. Construction and Building Materials, 5, 345-352.
14. Brimblecombe, P., & Grossi, C. M. (2007). Damage to buildings from future climate and pollution, American Preservation Technology Bulletin, 38(), 13–19.
15. Smith, B. J., & Přikryl, R. (2007). Diagnosing decay: the value of medical analogy in understanding the weathering of building stones. Geological Society, London, Special Publications, 271(1), 1-8.
16. Smith, B. J., Gomez-Heras, M., & McCabe, S. (2008). Understanding the decay of stone-built cultural heritage. Progress in Physical Geography, 32(4), 439–461. https://doi.org/10.1177/0309133308098119.
17. Alptekin, A., Çelik, M., & Yakar, M. (2019). Anıtmezarın yersel lazer tarayıcı kullanarak 3B modellenmesi. 1(1). 1-4.
18. Mirdan, O., & Yakar, M. (2017). Tarihi eserlerin İnsansız Hava Aracı ile modellenmesinde karşılaşılan sorunlar. Geomatik, 2(3), 118-125.
19. Alptekin, A., & Yakar, M. (2020). Determination of pond volume with using an unmanned aerial vehicle. Mersin Photogrammetry Journal, 2(2), 59-63.
20. Yilmaz, H. M., Yakar, M., Mutluoglu, O., Kavurmaci, M. M., & Yurt, K. (2012). Monitoring of soil erosion in Cappadocia region (Selime-Aksaray-Turkey). Environmental Earth Sciences, 66(1), 75-81.
21. Alptekin, A., & Yakar, M. (2021). 3D model of Üçayak Ruins obtained from point clouds. Mersin Photogrammetry Journal, 3(2), 37-40.
22. Kanun, E., Alptekin, A., & Yakar, M. (2021). Cultural heritage modelling using UAV photogrammetric methods: a case study of Kanlıdivane archeological site. Advanced UAV, 1(1), 24-33.
23. Doğan, Y., & Yakar, M. (2018). GIS and three-dimensional modeling for cultural heritages. International Journal of Engineering and Geosciences, 3(2), 50-55.
24. Yakar, M., Murat Yilmaz, H., Yildiz, F., Zeybek, M., Şentürk, H., & Çelik, H. (2009). Silifke-Mersin Bölgesinde Roma Dönemi Eserlerinin 3 Boyutlu Modelleme Çalışması ve Animasyonu. Jeodezi ve Jeoinformasyon Dergisi, (101).
25. Yakar, M., & Doğan, Y. (2017). Silifke Aşağı Dünya Obruğunun İHA Kullanılarak Üç Boyutlu Modellenmesi. Afyon Kocatepe Üniversitesi Fen ve Mühendislik Bilimleri Dergisi, 17(4), 94-101.
26. Yakar, M., & Doğan, Y. (2017). Mersin Silifke Mezgit Kale Anıt Mezarı Fotogrametrik Rölöve Alımı Ve Üç Boyutlu Modelleme Çalışması. Geomatik, 2(1), 11-17.
27. Şasi, A., & Yakar, M. (2017). Photogrammetric modelling of Sakahane Masjid using an unmanned aerial vehicle. Turkish Journal of Engineering, 1(2), 82-87.
28. Yakar, M., & Dogan, Y. (2018, November). 3D Reconstruction of Residential Areas with SfM Photogrammetry. In Conference of the Arabian Journal of Geosciences (pp. 73-75). Springer, Cham.
29. Alptekin, A., & Yakar, M. (2020). Heyelan bölgesinin İHA kullanarak modellenmesi. Türkiye İnsansız Hava Araçları Dergisi, 2(1), 17-21.
30. Kusak, L., Unel, F. B., Alptekin, A., Celik, M. O., & Yakar, M. (2021). Apriori association rule and K-means clustering algorithms for interpretation of pre-event landslide areas and landslide inventory mapping. Open Geosciences, 13(1), 1226-1244.
31. Alptekin, A., Çelik, M. Ö., Doğan, Y., & Yakar, M. (2019). Mapping of a rockfall site with an unmanned aerial vehicle. Mersin Photogrammetry Journal, 1(1), 12-16.
32. Ünel, F. B., Kuşak, L., Çelik, M., Alptekin, A., & Yakar, M. (2020). Kıyı çizgisinin belirlenerek mülkiyet durumunun incelenmesi. Türkiye Arazi Yönetimi Dergisi, 2(1), 33-40.
33. Yilmaz, H. M., Aktan, N., Çolak, A., & Alptekin, A. (2022). Modelling Ozancık village (Aksaray) in computer environment using UAV photogrammetry. Mersin Photogrammetry Journal, 4(1), 32-36.
34. Çelik, M. Ö., Alptekin, A., Ünel, F. B., Kuşak, L., & Kanun, E. (2020). The effect of different flight heights on generated digital products: DSM and Orthophoto. Mersin Photogrammetry Journal, 2(1), 1-9.
35. Alptekin, A., Çelik, M. Ö., Kuşak, L., Ünel, F. B., & Yakar, M. (2019). Anafi Parrot’un heyelan bölgesi haritalandirilmasinda kullanimi. Türkiye İnsansız Hava Araçları Dergisi, 1(1), 33-37.
36. Yakar, M., & Yilmaz, H. M. (2011). Determination of erosion on a small fairy chimney. Experimental Techniques, 35(5), 76-81.
37. Yilmaz, H. M., Yakar, M., Mutluoğlu, Ö., & Kemal, Y. (2010). İklimsel Faktörlerin Kapadokya Bölgesindeki Toprak Aşınmasına Etkisi. Harita Teknolojileri Elektronik Dergisi, 2(1), 13-19.
38. Alptekin, A., & Yakar, M. (2021). İçel İli jeolojisine ve jeolojik sorunlarına genel bir bakış. İçel Dergisi, 1(1), 27-30.
39. Zakar, L., & Eyüpgiller, K. K. (2015). Mimari restorasyon koruma teknik ve yöntemleri. Ömür matbaacılık, İstanbul,193 s.
