İçel’in iklimi değişiyor mu? Genel bir değerlendirme
Keywords:
İçel, İklim, Eğilim Analizi, İklim DeğişikliğiAbstract
İçel, coğrafi konumu itibariyle küresel iklim değişikliğine açık ve hassas bir lokasyonda yer alır. Genel olarak bölgede Akdeniz iklimi görülmektedir ancak eğilim analizleri farklılaşmanın belirtilerini ortaya koymaktadır. Literatürdeki çalışmalardan elde edilen bulgulara göre özellikle iklimin iki önemli elemanı olan yağış ve sıcaklıkların eğilimi son derece önemlidir. Çünkü yağış miktarlarının ve zamana dağılımlarının değişmesi, sıcaklıkların artma eğilimi göstermesi, bölgede beşerî faaliyetlerin iklimle uyumunun gözden geçirilmesini zorunlu kılar. Hızla artan nüfus ve şehirleşmeye bağlı olarak betonlaşmanın büyümesi yağışların yüzeysel akışını güçlendirerek sızmayı azaltmış, dolayısıyla sel ve taşkınların olumsuz etkilerini arttırıcı bir etken olmuştur. Tüm bu nedenlerden dolayı İçel ikliminin ve eğiliminin derleme bir çalışma olarak sunulması hedeflenmiştir. Sonuç olarak oldukça geniş bir literatürün varlığı tespit edilmiş ve bunun alınacak tedbirler bağlamında iyi bir altlık sağladığı görülmüştür.
References
1. Alp, S. (2021). İçil (İçel) ismi ve İçel tarihine dair kısa bir malumat. İçel Dergisi, 1(1),01-06.
2. Türkeş, M., & Tatlı, H. (2011). Use of the spectral clustering to determine coherent precipitation regions in Turkey for the period 1929–2007. International Journal of Climatology, 31(14), 2055-2067.
3. Öztürk, M. Z., Çetinkaya, G., & Aydın, S. (2017). Köppen-Geiger iklim sınıflandırmasına göre Türkiye’nin iklim tipleri. Coğrafya Dergisi, (35), 17-27.
4. Duman, T., & Yağcı, M.İ. (2004). Mersin'de turizmi geliştirmek için ne yapmalı? Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 15(1), 9-20.
5. Oskay, C. (2012). Mersin turizminin Türkiye ekonomisindeki yeri ve önemi. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 21(2), 185-202.
6. Özşahin, E., & Kaymaz, Ç. K. (2014). Gilindire (Aynaligöl) Mağarasi’nin Turizm Potansiyeli (Aydincik, Mersin). Doğu Coğrafya Dergisi, 19(31), 145-166.
7. Ustaoglu, B., & Uzun, A. (2018). Determination of suitable land for special cimate requirements of agricultural products in Mediterranean Region (Turkey) by weighted overlay analysis: Akdeniz Bölgesi'nde (Türkiye) yetiştirilen tarım ürünlerinin özel iklim isteklerine uygun arazilerin ağırlıklı çakıştırma analizi ile belirlenmesi. Journal of Human Sciences, 15(4), 2433-2453.
8. Çevik, S., & Değer, A.G. (2018). Akdeniz bölgesi için küresel ısınma senaryoları ve bitkiler üzerindeki olası etkileri. Dünya Multidisipliner Araştırmalar Dergisi, 2018(1), 60-68.
9. Turgut, M., & Şahin, A.Y. (2019). Analitik hiyerarşi prosesi yöntemi ile yaş sebze ve meyve depo yeri seçimi: Mersin ili uygulaması. Mersin Üniversitesi Denizcilik ve Lojistik Araştırmaları Dergisi, 1(1), 42-59.
10. Sandal, K.E., & Gürbüz, M. (2003). Mersin şehrinin mekânsal gelişimi ve çevresindeki tarım alanlarının amaç dışı kullanımı. Coğrafi Bilimler Dergisi, 1(1), 117-130.
11. Ünlü, T. S. (2009). Bir İskeleden Liman Kentine Doğu Akdeniz’in Önemli Bir Limanı Olarak On Dokuzuncu Yüzyılın İkinci Yarısında Mersin’de Mekansal Gelişim. TMMOB Şehir Plancıları Yayını, 3-4.
12. İçel, G. (2014). Mersin’de meteorolojik ve hidrometeorolojik afetler. Electronic Turkish Studies, 9(11), 263-282.
13. Topuz, M., & Karabulut, M. (2016). Limonlu ve Alata Havzalarının (Mersin-Erdemli) Jeomorfometrik Analizi. Electronic Turkish Studies, 11(2), 1231-1250.
14. Aktaş, E., & Doğan, H. (2017). Sel ve taşkınların sosyo-ekonomik etkileri: Mersin İli Mezitli İlçesi örneği. In ICPESS (International Congress on Politic, Economic and Social Studies) (No. 3).
15. Topuz, M., Karabulut, M. (2017). 21 -31 Aralık 2016 Mersin Sel Felaketinin Coğrafi Analizi. Ulusal Jeomorfoloji Sempozyumu Tam metin bildiriler kitabı, 383-391.
16. Bilici, Ö. E., & Everest, A. (2017). 29 Aralık 2016 Mersin selinin meteorolojik analizi ve iklim değişikliği bağlantısı. Doğu Coğrafya Dergisi, 22(38), 227-250.
17. Topuz, M., Karabulut, M. (2018). Erdemli’de 9 Kasım 2012’de Meydana Gelen Sel Felaketi: Sebepleri ve Sonuçları. Uluslararası Erdemli Sempozyumu Tam Metin Bildiriler Kitabı, 365-370.
18. Topuz, M. (2019). Limonlu (Lemas) Deresi’nde (Erdemli-Mersin) meydana gelen sel felaketinin (Kasım 2012) incelenmesi. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 12(67), 378-389.
19. Topuz, M., Karabulut, M., (2019b). Mersin’de Meydana Gelen Seller: Sorunun Arkasındaki Karmaşık Beşeri ve Doğal Faktörler. 2.Uluslararası Mersin Sempozyumu Bildiriler Kitabı, 107-123.
20. Remo, J. W., Pinter, N., & Heine, R. (2009). The use of retro-and scenario-modeling to assess effects of 100+ years river of engineering and land-cover change on Middle and Lower Mississippi River flood stages. Journal of Hydrology, 376(3-4), 403-416.
21. Oğuz, H., & Zengin, M. (2011). Peyzaj patern metrikleri ve landsat 5 tm uydu görüntüleri kullanılarak arazi örtüsü/arazi kullanımı değişimi analizi (1984-2010): Kahramanmaraş Örneği I. Ulusal Akdeniz Orman ve Çevre Sempozyumu, 26-28.
22. Olang, L. O., & Fürst, J. (2011). Effects of land cover change on flood peak discharges and runoff volumes: model estimates for the Nyando River Basin, Kenya. Hydrological Processes, 25(1), 80-89.
23. Keleş, B. (2019). Sürdürülebilir arazi yönetimi açısından Adana-Mersin-Osmaniye şehirlerinin arazi örtüsü ve kullanımındaki zamansal değişimin uzaktan algılama ve CBS teknikleri ile araştırılması (Doctoral dissertation, Necmettin Erbakan University (Turkey)).
24. Sarıgül, O., & Turoğlu, H. (2020). Kahramanmaraş Şehri Sel ve Taşkınlarının Coğrafi Analizi ve Öngörüler. Coğrafya Dergisi, (40), 275-293.
25. Görentaş, S. Y., & Sargın, S. (2021). Mersin, Tarsus ve Adana Hattındaki şehirsel büyümenin mekânsal etkileri. Coğrafya Dergisi, (43), 127-142.
26. Erlat, E. & Yavaşlı, D. D. (2009). Ege Bölgesi’nde tropikal gün ve yaz günü sayılarındaki değişim ve eğilimler. Ege Coğrafya Dergisi, 18 (1-2) , 1-15 .
27. Doğan, İ. & Karabulut, M. (2022). Türkiye’de Büyüme Derece Günlerinin Zamansal ve Mekânsal Trendinin İncelenmesi. Doğal Afetler ve Çevre Dergisi, 8 (1), 122-133.
28. Türkoğlu, N., Çalışkan, O., Çiçek, İ., & Yılmaz, E. (2012). Şehirleşmenin biyoklimatik koşullara etkisinin Ankara ölçeğinde incelenmesi. International Journal of Human Sciences, 9(1), 933-955.
29. Çetin, M. (2016). Peyzaj planlamada biyoklimatik konfor alanların belirlenmesi: Cide kıyı şeridi örneği. Türk Tarım-Gıda Bilim ve Teknoloji dergisi, 4(9), 800-804.
30. Karabulut, M., Kızılelma, Y., & Topuz, M. (2018). Standardize yağış indisi kullanılarak Silifke (Mersin)’de kuraklık analizi. I. Uluslararası Mersin Sempozyumu Bildiri Tam Metinleri Kitabı Cilt 2, 177-185.
31. Topuz, M., Karabulut, M., Doğan, İ., (2018b). Mersin’de Meteorolojik Kuraklık Üzerine Bir Değerlendirme. I. Uluslararası Mersin Sempozyumu Bildiri Kitabı, 309-322.
32. Gönençgil, B., (2011). Şehirleşmenin sıcaklık trendleri üzerine etkileri ve şehirsel ısı adası kavramı. Türk Coğrafya Kurumu Yayını 6, 127- 136.
33. Orhan, O. (2021). Mersin ilindeki kentsel büyümenin yer yüzey sıcaklığı üzerine etkisinin araştırılması. Geomatik, 6(1), 69-76.
34. Topuz, M. ve Geçen, R. (2021). Silifke ve Erdemli ilçe merkezlerinin yer yüzey sıcaklığına etkisi. Çukurova Araştırmaları Dergisi, 7(3), 439-453.
35. Topuz, M. (2021). Dağlık Alanlarda Açık Taş Ocaklarının Yer Yüzey Sıcaklığına Etkisi: Orta Toroslar Örneği, İçinde Editörler: Salih Birinci; Çağlar Kıvanç Kaymaz; Yusuf Kızılkan, Coğrafi Perspektifle Dağ Ve Dağlık Alanlar II (Sürdürülebilirlik-Yönetim-Örnek Alan İncelemeleri), Kriter Yayınevi, ISBN: 978-625-8012-29-3, İstanbul. 245-271.
36. Karabulut, M., Sandal, E. K., & Gürbüz, M. (2007). 20 Kasım-9 Aralık 2001 Mersin Sel Felaketleri: Meteorolojik ve Hidrolojik Açıdan Bir İnceleme. KSU Journal of Science and Engineering, 10(1), 13-24.
37. MGM, (2022). https://www.mgm.gov.tr/iklim/iklim-siniflandirmalari.aspx?m=MERSIN) Son Erişim Tarihi: 26.01.2022
38. Yılmaz, E., & Çiçek, İ. (2016). Thornthwaite climate classification of Turkey Türkiye Thornthwaite iklim sınıflandırması. Journal of Human Sciences, 13(3), 3973-3994.
39. Yılmaz, E. (2020). Türkiye’de Thornthwaite İklim İndislerindeki Eğilimler. Coğrafya Dergisi, (40), 163-185.
40. Erlat, E. ve Türkeş, M. (2013). Observed changes and trends in numbers of summer and tropical days, and the 2010 hot summer in Turkey. International Journal of Climatology, 33(8), 1898–1908.
41. Öndeş, A. D. (2013). Akdeniz Bölgesi Adana, Antalya, Mersin ve Isparta istasyonlarında aylık toplam yağışların uzun yıllık eğilimleri (1970-2013), Son Erişim Tarihi: 24.01.2022 https://www.mgm.gov.tr/FILES/genel/makale/akdenizyag%C4%B1s.pdf.
42. İçel, G. & Ataol, M. (2014). Türkiye’de yıllık ortalama sıcaklıklar ile yağışlarda eğilimler ve NAO arasında ilişkileri (1975-2009). Türk Coğrafya Dergisi, 28, 55–68.
43. Acar, Z., Gönençgil, B. ve Korucu Gümüşoğu, N. (2018). Long-term changes in hot and cold extremes in Turkey. Journal of Geography, 37, 57–67.
44. Aydın, K., Karabulut, M., Topuz, M., Kızılelma, Y. (2018). Erdemli ve Yakın Çevresinde Maksimum, Minimum ve Ortalama Sıcaklıklarda Meydana Gelen Eğilim ve Değişimler (1970-2018). Uluslararası Erdemli Sempozyumu Tam Metin Bildiriler Kitabı, 346-353.
45. Yılmaz, E., & Çiçek, İ. (2018). Detailed Köppen-Geiger climate regions of Turkey Türkiye’nin detaylandırılmış Köppen-Geiger iklim bölgeleri. Journal of Human Sciences, 15(1), 225-242.
46. Türkeş, M. (2012). Türkiye’de gözlenen ve öngörülen iklim değişikliği, kuraklık ve çölleşme. Ankara Üniversitesi Çevrebilimleri Dergisi, 4(2), 1-32.
47. Gönençgil, B., İçel, G. 2010. Türkiye’nin Doğu Akdeniz kıyılarında yıllık toplam yağışlarda görülen değişimler (1975-2006). Türk Coğrafya Dergisi, (55), 1-12.
48. Altın, T., & Barak, B. (2012). Seyhan Havzasında 1970-2009 yılları arasında yağış ve hava sıcaklığı değerlerindeki değişimler ve eğilimler. Türk Coğrafya Dergisi, (58), 21-34.
49. Karabulut, M. (2012). Doğu Akdeniz’de ekstrem maksimum ve minimum sıcaklıkların trend analizi. KSÜ Doğa Bilimleri Dergisi Özel Sayı, 37-44.
50. Topuz, M. (2017). Çukurova’da Yağışların Trend Analizi. Çukurova Araştırmaları Dergisi, 3(1), 173-181.
51. Aykır, D. (2017). Türkiye’de ekstrem sıcaklık indislerinin eğilimlerinde şehirleşmenin etkisi. Türk Coğrafya Dergisi, (69), 47-57.
52. Özfidaner, M., Şapolyo, D., & Topaloğlu, F. (2019). Ortalama sıcaklıkların gidiş analizi: Mersin istasyonu. DÜSTAD Dünya Sağlık ve Tabiat Bilimleri Dergisi, 2019(1), 57-69.
53. Topuz, M. Karabulut, M., (2019). Mersin'de Yağışlı Gün Sayısı Değişiyor Mu? 2.Uluslararası Mersin Sempozyumu Bildiriler Kitabı, 91-106.
54. Sarı, S. (2016). Anamur (Mersin) ilçesinde sıcaklık ve yağış dağılışını etkileyen faktörler. Marmara Coğrafya Dergisi, (34), 178-194.
55. Sarı, S., & İnan, N. (2010). Antalya-Anamur kıyı bölgesindeki iklim farklılıkları. Marmara Coğrafya Dergisi, (22), 325-362.
56. Topuz, M., Karabulut, M., Aydın, K., (2018) Mersin’de Sıcaklıklar Artıyor mu? Küresel Isınma Bağlamında Bir Değerlendirme. I. Mersin Sempozyumu Tam metin bildiriler kitabı, 326-334.
57. Türkeş, M. (1999). Vulnerability of Turkey to desertification with respect to precipitation and aridity conditions. Turkish Journal of Engineering and Environmental Sciences, 23(5), 363-380.
58. Çetin, M. (2020). The changing of important factors in the landscape planning occur due to global climate change in temperature, Rain and climate types: A case study of Mersin City. Turkish Journal of Agriculture-Food Science and Technology, 8(12), 2695-2701.
59. Çelik, M. A., & Gülersoy, A. E. (2018). Climate classification and drought analysis of Mersin. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 16(1), 1-26.
60. Öndeş, A. D. (2011). Akdeniz Bölgesi Adana, Antalya, Mersin ve Isparta istasyonları minimum sıcaklık eğilimleri (1970-2011). Erişim Tarihi: 24.01.2022 https://www.mgm.gov.tr/FILES/genel/makale/akdenizminimum.pdf
61. Yılmaz, C. B., Sevimli, M. F., Demir, F., & Yakar, M. (2021). Trend analysis of temperature and precipitation in Mediterranean region. Advanced GIS, 1(1), 15-21.
62. Güner, E.D., Tekin, S., Çilek, M., & Çilek, A. (2021). Güneş enerjisi santrali için uygun alanların CBS Tabanlı AHP yöntemi ile belirlenmesi: Mersin İli örneği. Çukurova Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi, 36(1), 11-24.
63. Şen, İ., Rad, F., & Aytemiz, T. (2017). Su Ürünleri Yetiştiricilik Sektörü Paydaşlarının İklim Değişikliği Bağlamında Algıları. Aquaculture Studies, 17(4), 361-367.
64. Duran, C. (2014). Mersin ilindeki orman yangınlarının başlangıç noktalarına göre mekânsal analizi (2001-2013). Ormancılık Araştırma Dergisi, 1(1 A), 38-49.
65. Avcı, M., & Boz, K. (2017). Mersin-Gülnar ormanlarında yangın sorunu, yangınların dağılımı ve büyük yangınların değerlendirilmesi. Turkish Journal Of Forestry, 18(2), 160-170.
66. Kusak, L, Unel, F. B., Alptekin, A., Celik, M. O., & Yakar, M. (2021). Apriori association rule and K-means clustering algorithms for interpretation of pre-event landslide areas and landslide inventory mapping. Open Geosciences, 13(1), 1226-1244. https://doi.org/10.1515/geo-2020-0299
